Polak z Sercem · edycja 9
Ten podręcznik nie jest pisany — jest składany z tego, co system wie o akcji naprawdę: z edycji, kalendarza, ról, potrzeb i rozstrzygnięć. Zmienia się akcja, zmienia się podręcznik. Z tych samych danych uczy się Barnaba, więc to, co przeczytasz tutaj, i to, co Barnaba mówi ludziom, nie może się rozjechać.
Te liczby pochodzą wprost z systemu i zmieniają się razem z akcją. Podręcznik jest składany na nowo przy każdym uruchomieniu — nie ma w nim zdania, którego ktoś musiałby ręcznie poprawiać.
Pilnuje, żeby wszystkie części akcji działały jako jedna całość — kierunek, standardy, harmonogram.
Współpracuje z: Koordynatorzy diecezjalni, rzecznik, partnerzy i patroni, zespół KSM, osoby od logistyki.
Kontakt: polakzsercem@ksm.org.pl, tel. 570 753 770
Odpowiada za to, co akcja mówi o sobie na zewnątrz — i za spójność tego przekazu.
Współpracuje z: Koordynator ogólnopolski, koordynatorzy medialni diecezji, media, partnerzy.
Czego nie robi: Nie zastępuje koordynatora medialnego. Koordynator medialny buduje widoczność lokalnie; rzecznik odpowiada za poziom ogólnopolski i reprezentuje akcję na zewnątrz.
Kontakt: rzecznik@ksm.org.pl
Lider akcji w diecezji — przekłada zasady ogólnopolskie na plan działania i buduje sieć parafii.
Współpracuje z: Koordynator ogólnopolski, ksiądz współpracujący, koordynator medialny, koordynatorzy oddziałowi, proboszczowie.
Sprawia, że o akcji dowiadują się ludzie w diecezji.
Współpracuje z: Koordynator diecezjalny, rzecznik, parafie i oddziały, wolontariusze, media lokalne.
Otwiera drogę do parafii — buduje zaufanie potrzebne, żeby akcja weszła.
Współpracuje z: Koordynator diecezjalny, proboszczowie, koordynatorzy oddziałowi, wolontariusze KSM.
Czego nie robi: Nie przejmuje organizacji całej akcji — pomaga jej wejść do parafii.
Odpowiada za to, żeby punkt zbiórki zadziałał sprawnie i punktualnie.
Współpracuje z: Koordynator diecezjalny, ksiądz i parafia, koordynator medialny, wolontariusze, lokalni darczyńcy.
Zamienia plan w realną pomoc — jest twarzą akcji w miejscu zbiórki.
Współpracuje z: Koordynator oddziałowy, parafia, koordynator diecezjalny, inni wolontariusze.
Kontakt:
Kiedy: Sześć tygodni przed zbiórką, żeby zdążyli się umówić między sobą
Co mówisz: Nie zaczynaj od „potrzebujemy rąk do pracy". Zacznij od konkretu: „W obwodzie grodzieńskim czterdzieści rodzin nie ma czym palić zimą. Zbieramy dla nich opał w naszej parafii". Konkretna potrzeba porusza, ogólna prośba nie porusza nikogo.
O co prosisz: Dwie godziny w konkretną sobotę, przy konkretnym stole. Nie „zaangażowanie" — dwie godziny.
Czego nie robić: Nie obiecuj, że to jednorazowe, jeśli chcesz, żeby wrócili. Powiedz, ile to trwa naprawdę.
Kiedy: Wrzesień, kiedy układa się plany na semestr
Co mówisz: Dla szkoły to gotowy projekt: wolontariat z policzalnym efektem, patriotyzm w formie czynu, a nie akademii. Można to wpisać w program wychowawczy i pokazać na koniec roku.
O co prosisz: Punkt zbiórki w szkole na tydzień i opiekun, który firmuje. Uczniowie znajdą się sami.
Czego nie robić: Nie zostawiaj szkoły samej z logistyką — po dary przyjeżdżamy my, nie oni.
Kiedy: W ciągu dwóch tygodni po zamknięciu zbiórki
Co mówisz: Pokaż skutek: „Twoje dwie godziny to ćwierć tony, która pojechała do obwodu brzeskiego. Punkt potwierdził odbiór — dwadzieścia pięć rodzin". Wolontariusz, który zobaczył skutek, wraca za rok; ten, który nie zobaczył, nie wraca.
O co prosisz: Zgody na kontakt przed następną edycją. To najtańsze pozyskanie, jakie istnieje.
Czego nie robić: Nie wysyłaj podziękowania ogólnego. Ogólne podziękowanie znaczy tyle co żadne.
Kiedy: Wrzesień–październik, przed zamknięciem budżetów rocznych
Co mówisz: Firma nie kupuje idei, tylko rozliczalność. Mamy ją: każdy dar ma wpis w ewidencji, transport ma potwierdzenie odbioru, sprawozdanie jest zestawieniem, nie opowieścią. Pokaż ksm.gotow.pl/polakzsercem/droga-daru — to robi robotę lepiej niż prezentacja.
O co prosisz: Konkret: transport, magazyn na dwa tygodnie, sfinansowanie jednej potrzeby z banku potrzeb albo towar z własnej półki. Nie „wsparcie".
Czego nie robić: Nie proś o pieniądze bez wskazania, na co. Firma, która nie wie, co kupuje, nie kupuje.
Kiedy: Trzy miesiące przed edycją: sieci planują wcześniej niż my
Co mówisz: Dla sklepu zbiórka przy kasie to koszt niemal zerowy i widoczny znak, że angażuje się lokalnie. Dajemy oznakowanie, wolontariuszy i rozliczenie co do kilograma.
O co prosisz: Zgoda na stolik przy wejściu w konkretny weekend i miejsce na kartony.
Czego nie robić: Nie wchodź bez zgody centrali, jeśli to sieć — kierownik sklepu sam nie zdecyduje.
Kiedy: Wrzesień, przy planowaniu kalendarza wydarzeń
Co mówisz: Dla instytucji publicznej to działanie na rzecz Polaków za granicą — bezpieczne, apolityczne i dobrze widziane. Bibliotece łatwo być punktem zbiórki książek dla polskich szkół.
O co prosisz: Punkt zbiórki i wpisanie akcji w kalendarz instytucji.
Czego nie robić: Nie mieszaj akcji w spory polityczne. To ją zamknie szybciej niż brak pieniędzy.
Kiedy: Dwa tygodnie przed startem i drugi raz w trakcie, gdy jest już co pokazać
Co mówisz: Media nie potrzebują apelu, tylko historii z twarzą i liczbą. Daj jedną konkretną potrzebę, jedno zdjęcie z punktu (bez twarzy odbiorców pomocy) i jedną liczbę, którą można sprawdzić.
O co prosisz: Zapowiedź przed startem i relacja po zamknięciu. Dwa razy, nie raz.
Czego nie robić: Nigdy nie podawaj mediom nazwisk ani miejscowości odbiorców z Białorusi, Ukrainy i Rosji — także wtedy, gdy dziennikarz prosi o „ludzki wymiar". To naraża konkretne osoby.
Kiedy: Przez cały rok — to relacja stała, nie kampania
Co mówisz: Caritas ma to, czego my nie mamy: kanał na miejscu i wiedzę, co dziś jest bezpieczne. My mamy to, czego brakuje im: młodych ludzi i sieć parafii.
O co prosisz: Potwierdzanie potrzeb i ustawienie poziomu ostrożności dla każdego kierunku.
Czego nie robić: Nie ustalaj sam, co wolno pokazać o punktach na Wschodzie. To decyzja Caritas, nie nasza.
| Kraj | Ostrożność | Edukacyjne | Charytatywne |
|---|---|---|---|
| Litwa ok. 180 tys. osób, głównie Wileńszczyzna | zwykły | Szkolnictwo polskie działa w państwowym systemie oświaty, więc problemem nie jest istnienie szkół, tylko ich wyposażenie. Podręczniki są przestarzałe, a część wydano z błędami. Do tego reorganizacje szkół i rosnąca liczba godzin. „Macierz Szkolna" wskazuje podręczniki jako potrzebę numer jeden. | Byt materialny wspólnoty nie jest zagrożony. Pomoc charytatywna ma sens punktowy: najubożsi uczniowie, dojazdy, wyprawki. |
| Łotwa skupiska w Dyneburgu, Rydze i Rzeżycy | zwykły | Trzy polskie szkoły w pełnym zakresie, z Państwowym Gimnazjum Polskim im. Józefa Piłsudskiego w Dyneburgu na czele. Potrzeby jak na Litwie: pomoce dydaktyczne, książki, kontakt młodzieży z Polską. | Potrzeby socjalne niewielkie i obsługiwane lokalnie. |
| Białoruś kilkaset tysięcy osób polskiego pochodzenia | najwyższy | Od roku szkolnego 2022/2023 wstrzymano nauczanie w języku polskim w dwóch jedynych szkołach polskich — w Grodnie i Wołkowysku, gdzie uczyło się ok. tysiąca uczniów. Powołano się na ustawę oświatową, która nie przewiduje nauczania w językach mniejszości. Nauka polskiego przeniosła się poza szkołę: do parafii, na kursy, do domu. Potrzeba to podręczniki, pomoce i wsparcie nauczających — dostarczane dyskretnie, bez rozgłosu. | Żywność trwała, opał, leki, środki czystości — zwłaszcza dla osób starszych, samotnych i kombatantów. To trzon pomocy prowadzonej na Białorusi przez polskie organizacje od kilkunastu lat. |
| Ukraina wspólnoty polskie m.in. w obwodach lwowskim, żytomierskim i chmielnickim | podwyższony | Polskie szkoły i punkty nauczania działają, ale w trybie wojennym — część zajęć online, bo alarmy przerywają lekcje. Potrzeba sprzętu do nauki zdalnej, podręczników i wsparcia nauczycieli, którzy pracują przy przerwach w prądzie. | Caritas wskazuje: żywność, higiena, leki, wózki inwalidzkie, generatory prądu i paliwo, stacje ładowania, latarki, bielizna termiczna i koce. Zostali głównie ci, którzy nie mieli jak wyjechać — najubożsi, chorzy, osoby z niepełnosprawnościami i seniorzy, do których zespoły mobilne docierają setki kilometrów. |
| Rosja Kongres Polaków w Rosji, skupiska m.in. na Syberii | najwyższy bez transportów | Największym zagrożeniem jest asymilacja językowa. Swoboda działania organizacji społecznych, w tym polonijnych, jest ograniczana, a bez szkół i ośrodków kultury język zanika w jednym pokoleniu. | NIE PLANUJEMY TRANSPORTÓW RZECZOWYCH NA TEN KIERUNEK. Nie ma dziś kanału, który nie narażałby odbiorcy osobiście. Zostaje modlitwa, kontakt przez struktury kościelne i wsparcie wydawnictw polonijnych. Jeśli ktoś proponuje zbiórkę „na Polaków w Rosji" — odsyłamy do Sztabu Akcji Polak z Sercem. |
| Kazachstan potomkowie zesłańców z lat 1936–1940 | ostrożny | Bariera bardzo konkretna: procedura repatriacyjna wymaga poświadczenia znajomości polskiego, a miejscowe szkółki społeczne certyfikatów nie wydają. Wielu rodzin nie stać na wysłanie dziecka do Polski po egzamin. Potrzeba: kursy przygotowujące, materiały, nauczyciele i animatorzy z Polski, letnie szkoły języka. | Wsparcie rodzin w procedurze powrotu i pomoc rzeczowa dla najstarszego pokolenia — tych, którzy pamiętają wywózkę. |
| Mołdawia Bielce, Stârcea — wspólnota niewielka | zwykły | Nauczanie polskiego opiera się na Domu Polskim i szkółkach sobotnich. Wspólnota jest mała, więc pojedynczy dar — komplet pomocy, wyjazd grupy do Polski — waży tu nieporównanie więcej niż gdzie indziej. | Potrzeby socjalne punktowe, w rodzinach najstarszych. |
| Rumunia — Bukowina 2137 osób wg spisu z 2021 r., głównie okręg Suczawa | zwykły | Trzy wsie zamieszkane w przeważającej części przez Polaków: Nowy Sołoniec, Plesza i Pojana Mikuli. Nauczanie polskiego prowadzone lokalnie, tradycja żywa, ale wspólnota bardzo mała i zależna od kilku osób — gdy jedna zachoruje, zajęcia się nie odbywają. | Wsparcie domów polskich, remonty, dofinansowanie wyjazdów młodzieży. |
| Termin | Co się dzieje |
|---|---|
| 2026-09-01 – 2026-09-30 | Zgłoszenia koordynatorów diecezjalnych Diecezje wskazują koordynatora akcji. Bez koordynatora diecezja nie wchodzi do logistyki odbiorów. |
| 2026-10-01 – 2026-10-31 | Szkolenia koordynatorów i wolontariuszy Kurs online na wzrastaj.gotow.pl: cel akcji, rozmowa z darczyńcą, bezpieczeństwo, rozliczenie puszki. |
| 2026-11-11 | Start akcji — Święto Niepodległości Rozpoczęcie IX edycji „Serce dla pokoleń" 11 listopada. |
| 2026-11-11 – 2026-11-29 | Główna zbiórka Zbiórka w parafiach, punktach kwestujących i sklepach partnerskich. Raport dzienny z każdego punktu. |
| 2026-11-22 | Uroczystość Chrystusa Króla — święto patronalne KSM Kulminacja akcji i święto patronalne Stowarzyszenia. |
| 2026-11-30 – 2026-12-20 | Odbiór darów i transporty Odbiory z punktów do magazynów zbiorczych, kompletacja według list potrzeb Caritas, transporty. |
| 2027-01-01 – 2027-01-31 | Podsumowanie edycji i sprawozdania dla partnerów Zamknięcie liczników, eksport sprawozdań (Żabka, Verifis, Caritas), podziękowania. |
| 2027-01-01 – 2027-04-30 | Wyjazdy z pomocą i przygotowanie kolejnej edycji Wyjazdy z pomocą do Polaków na Wschodzie oraz przygotowanie X edycji. |
Złożone automatycznie ze stanu bazy GOTÓW.
Aby odświeżyć: python3 podrecznik_akcji.py --wykonaj.
Koordynator ogólnopolski: polakzsercem@ksm.org.pl, tel. 570 753 770.