Polak z Sercem · narzędzie

Bank potrzeb — koniec zbierania w ciemno

Zamiast worka z napisem „na Kresy" — konkretna potrzeba, konkretny oddział, który ją przyjmuje, i potwierdzenie, że dotarła. Osiem kierunków wschodnich, dwa rodzaje potrzeb: edukacyjne i charytatywne.

Patronat honorowy — wystąpiliśmy oKonferencja Episkopatu PolskiPrymas PolskiCaritas Polskawnioski złożone — do czasu decyzji nie używamy tych nazw w materiałach do druku

Jak jest dzisiaj

„Zbieramy na Kresy."

Parafia zbiera, co ludzie przyniosą. Transport odjeżdża. Nikt nie wie, czy trafiło tam, gdzie było najbardziej potrzebne — ani czy w ogóle dotarło.

Jak może być

„Kupujemy podręczniki dla dwóch szkół polskich pod Wilnem."

Oddział wie, po co zbiera. Punkt na miejscu potwierdza odbiór. Wolontariusz widzi skutek swojej pracy — i wraca za rok.

Zasada, od której zależy czyjeś bezpieczeństwo.

W tym systemie nie ma i nie będzie nazwisk ani adresów osób, którym pomagamy na Białorusi, Ukrainie i w Rosji. Potrzebę zgłasza punkt pośredniczący — parafia, Caritas, organizacja polonijna — i dotyczy ona całej wspólnoty, nie osoby.

Powód nie jest przeczuciem: represje wobec działaczy i nauczycieli polskich na Białorusi po 2020 roku są udokumentowane, Związek Polaków na Białorusi działa bez rejestracji, a Andrzej Poczobut spędził w więzieniu ponad pięć lat i wyszedł dopiero we wrześniu 2025 roku. Na Ukrainie trwa wojna, a lista adresów ma wartość wojskową. W Rosji swoboda działania organizacji polonijnych jest ograniczana.

Przy najwyższym poziomie ostrożności punkt występuje pod kryptonimem, a zamiast miejscowości podajemy sam obwód. Baza danych tego pilnuje — próba zapisania miejscowości przy takim punkcie kończy się odmową, a nie ostrzeżeniem, które ktoś kliknie.

Weryfikacja: czego naprawdę potrzebują Polacy na Wschodzie

Zanim zbudowaliśmy listę potrzeb, sprawdziliśmy, co o sytuacji mówią źródła publiczne — organizacje pomocowe, media polonijne i komunikaty urzędowe. Poniżej ustalenia, kraj po kraju. Numery odsyłają do wykazu źródeł na dole strony.

Wniosek z weryfikacji

Potrzeby dzielą się wyraźnie na dwa rodzaje — i to jest podział, na którym opieramy cały bank potrzeb.

Tam, gdzie jest wojna lub represje

Białoruś, Ukraina, Rosja. Na pierwszym miejscu przetrwanie: żywność, opał, leki, prąd. Nauczanie polskiego zepchnięte poza szkołę — do parafii, do domu, do internetu. Pomoc musi iść przez pośredników i bez śladu personalnego.

Tam, gdzie jest spokój

Litwa, Łotwa, Mołdawia, Rumunia, Kazachstan. Byt materialny nie jest zagrożony — zagrożony jest język. Potrzeba to podręczniki, pomoce, wyjazdy do Polski, nauczyciele, egzaminy. Tu wolno działać otwarcie i pokazywać nazwiska partnerów.

Wspólny mianownik

Wszędzie brakuje ciągłości. Jednorazowa paczka przed świętami cieszy; zobowiązanie na trzy lata zmienia sytuację szkoły. Bank potrzeb jest po to, żeby oddział brał zobowiązanie, nie gest.

Czego nie robimy

Nie zbieramy na Rosję w formie transportów rzeczowych — nie ma dziś bezpiecznego kanału, a zgłoszenie odbiorcy naraża go osobiście. Zostaje modlitwa, kontakt z parafią i wsparcie przez struktury kościelne.

Potrzeby zgłoszone — symulacja

Wszystkie opisy potrzeb poniżej są symulacyjne. Sytuacje, liczby rodzin i przebieg są przykładowe — pokazują, jak narzędzie działa, a nie relacjonują zgłoszeń, które już wpłynęły. Przy każdej potrzebie podajemy osobno podstawę faktyczną: to, co potwierdzają źródła. Mechanizm, poziomy ostrożności i zabezpieczenia są prawdziwe. Żaden opis nie zawiera nazwiska, adresu ani zdjęcia osoby, której pomagamy — bo tak samo będzie w wersji roboczej.

0czeka na opiekuna

0przyjętych zobowiązań

0rodzin i dzieci objętych

0pilnych bez opiekuna

Cztery poziomy ostrożności

Kraje	Poziom	Co wolno pokazać
Litwa, Łotwa, Mołdawia, Rumunia	zwykły	Jak w Polsce — punkty publiczne, nazwy szkół i miejscowości jawne, zdjęcia za zgodą
Kazachstan	ostrożny	Nazwy organizacji tak, dane rodzin nie. Bez wątków repatriacyjnych w materiałach publicznych
Ukraina	podwyższony	Nazwy miejscowości tak, adresy nie. Punkty widoczne tylko dla sztabu, zdjęcia bez twarzy
Białoruś, Rosja	najwyższy	Kryptonim zamiast nazwy, obwód zamiast miejscowości, dostęp dla trzech osób ze sztabu wskazanych imiennie, dziennik każdego odczytu

Mechanizm jest nasz, ale ustawienia należą do Caritas i do organizacji polonijnych na miejscu — to oni wiedzą, co dziś jest bezpieczne, a wiedza ta zmienia się z miesiąca na miesiąc.

Źródła weryfikacji

PAP, Białoruś likwiduje nauczanie w języku polskim — wstrzymanie nauczania po polsku w szkołach w Grodnie i Wołkowysku.
MSZ RP, Oświadczenie ws. zmiany charakteru szkół z polskim językiem nauczania na Białorusi.
Rzeczpospolita, Andrzej Poczobut odzyskał wolność (wrzesień 2025).
Caritas Polska, Ukraina — punkty niezłomności, generatory, pomoc zimowa.
Głos Nauczycielski, Polska szkoła w obwodzie lwowskim działa online.
zw.lt, Polskie dzieci na Litwie uczą się z podręczników pełnych błędów; TVP Wilno, Przestarzałe podręczniki i reorganizacje szkół.
Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie" im. Jana Olszewskiego, program wsparcia szkół i wnioski na 2025 r.
Ponad Granicami, Dyneburg — ośrodek polskości nad Dźwiną.
Rzeczpospolita, Polacy w Kazachstanie — potomkowie zesłańców czekają na powrót; gov.pl — repatriacja.
Stowarzyszenie „Dom Polski" w Bielcach, Polonia Mołdawska; Polonia w Rumunii (spis 2021: 2137 osób, Nowy Sołoniec, Plesza, Pojana Mikuli).
Fundacja „Kresy w potrzebie — Polacy Polakom", akcja „Paczka na Kresy"; Fundacja Wolność i Demokracja, akcja „Paczka".

Weryfikacja na źródłach publicznych, sierpień 2026. Opisy potrzeb — symulacyjne. Mechanizm, poziomy ostrożności i zabezpieczenia — prawdziwe, wbudowane w bazę danych GOTÓW. Kontakt: polakzsercem@ksm.org.pl