Rostków na Mazowszu · 1550
Dom, w którym się zaczęło
Osiemnaście lat całego życia. Trzynaście z nich w domu ojca, cztery w Wiedniu, niecały rok w zakonie — i to wystarczyło.
Stanislaus ad tertium vsque ac decimum ætatis annum in domo paterna: quatuor inde circiter annos Viennæ in Austria, paulo minus vno in Societate vixit.
Stanisław do trzynastego roku życia mieszkał w domu ojcowskim; potem około czterech lat w Wiedniu w Austrii, niespełna rok w Towarzystwie.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 3 — zobacz fotografię →
Poza tą książką: Rostków leży dziś w diecezji płockiej. Ojciec, Jan Kostka, był kasztelanem zakroczymskim.
Wiedeń · 1564–1567
Brat, który go bił
Paweł, starszy brat, znęcał się nad nim przez trzy lata. Po latach nawrócił się — i sam prosił o proces swojego brata.
tanta hominis conuersio non immeritò Stanislao tribuitur, qui gratiam fratri è cœlo retulerit, qualem sancti viri solent iis, qui nobilem ipsis patientiæ coronam elaborarint.
tak wielkie nawrócenie człowieka słusznie przypisuje się Stanisławowi: on to wyjednał bratu łaskę z nieba, jaką święci zwykli odpłacać tym, którzy im wypracowali szlachetną koronę cierpliwości.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 8 — zobacz fotografię →
To jest najtrudniejsze zdanie tego żywotu: krzywda, którą znosił, stała się łaską dla tego, kto ją wyrządzał.
Wiedeń, grudzień 1566
Noc, gdy nie było do kogo pójść
Zachorował w domu gospodarza-innowiercy. O kapłana nie było kogo poprosić. Wtedy przypomniał sobie, co czytał o świętej Barbarze.
Ergo humanis destitutus præsidiis ad cælestia vertitur.
Pozbawiony więc pomocy ludzkich, zwraca się ku niebieskim.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 17 — zobacz fotografię →
Frontyspis książki przedstawia właśnie tę noc: Komunię z rąk anioła, w obecności św. Barbary.
Wiedeń, grudzień 1566
Dzieciątko złożone na łóżku chorego
Lekarze powiedzieli, że nie ma ratunku. To wtedy usłyszał, co ma zrobić ze swoim życiem.
cum Beatiss.[ima] Virgo Dei Mater, paruulum filium in sinu gestans præsens adfuit, cōsolans clientē suum, ac recreans: quem quo vberiori suauitate profunderet, puellum IESVM in eiusdem lectulo collocauit.
gdy Najświętsza Dziewica, Matka Boża, niosąc na łonie maleńkiego Syna, stanęła przy nim obecna, pocieszając swego sługę i pokrzepiając; a by go obficiej napoić słodyczą, złożyła Dzieciątko Jezus na jego łóżeczku.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 18 — zobacz fotografię →
Poza tą książką: Z tej nocy pochodzi polecenie wstąpienia do Towarzystwa Jezusowego. Choroba ustąpiła.
Wiedeń → Dylinga → Rzym · 1567
Tysiąc dwieście kilometrów pieszo
Ojciec nie zgodziłby się nigdy. Wyszedł z Wiednia w przebraniu i szedł pieszo — najpierw do Augsburga, potem do Dylingi, w końcu do Rzymu.
Oblata igitur spe recreatus, in occasionem imminebat fugæ: quam breui fratris asperitas obtulit.
Pokrzepiony więc daną nadzieją, czyhał na sposobność ucieczki, którą wkrótce nastręczyła srogość brata.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 21 — zobacz fotografię →
Poza tą książką: W Dylindze przyjął go św. Piotr Kanizjusz — Apostoł Niemiec. Do Rzymu doszedł jesienią 1567 roku.
Rzym, św. Andrzej na Kwirynale · 1567–1568
Dziesięć miesięcy w zakonie
Kuchnia, drewno do pieca, posługi najprostsze. Był w nich tak posłuszny, że nazywano go „wszechmogącym".
Tres hasce sanctas in vrbe Societatis domos præsentia sua, sanctaque conuersatione Stanislaus exhilarauit, honestauitque.
Te trzy święte domy Towarzystwa w Mieście Stanisław rozweselił i zaszczycił swą obecnością i świętym obcowaniem.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 28 — zobacz fotografię →
Posłany po drewno z Klaudiuszem Akwawiwą, odjął z naręcza polana ponad umówioną liczbę — bo kucharz wymienił liczbę, a nie „ile uniesiesz".
Rzym · 15 sierpnia 1568
Noc Wniebowzięcia
Zapowiedział swoją śmierć na dzień Matki Bożej. Miał osiemnaście lat i dziesięć miesięcy w zakonie.
Mense ab Societatis ingressu decimo assumptæ in cœlum Deiparæ nocte, Patronam, matremque sequutus est suam
W dziesiątym miesiącu od wstąpienia do Towarzystwa, w noc Wniebowzięcia Bogurodzicy, poszedł za swoją Patronką i Matką
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · s. 45 — zobacz fotografię →
Hasło KSM „Gotów!" pochodzi z Psalmu: „Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum" — gotowe jest serce moje, Boże. W tym żywocie tej frazy nie ma; jest w niej to samo, co ona znaczy.
Rzym, Kraków · od 1605
Zanim minęło czterdzieści lat
Książkę, którą tu czytasz, wydrukowano czterdzieści jeden lat po jego śmierci — gdy publiczna cześć już się zaczęła.
haud immerito numeretur B. Stanislaus Kostka publicis honorib[us] coli coeptus.
słusznie policzyć trzeba bł. Stanisława Kostkę, którego poczęto czcić publiczną czcią.
Franciszek Sacchini SI, Ingolstadt 1609 · dedykacja, s. [A2] — zobacz fotografię →
Poza tą książką: Beatyfikacja: 1605. Kanonizacja: 1726 — trzysta lat temu, stąd Rok Świętego Stanisława Kostki w 2026. Wizerunek wśród patronów Królestwa na Wawelu i patronat nad polską młodzieżą to fakty późniejsze niż ta książka; Sacchini nie mógł o nich pisać.
Do wyższych rzeczy zostałem stworzony — Ad maiora natus sum.